Lặp lại ngắt quãng (tiếng Anh là spaced repetition) là cách ôn lại cùng một nội dung nhiều lần, nhưng giãn khoảng cách giữa các lần ôn ra dần: lần đầu sau khoảng một ngày, rồi vài ngày, rồi một tuần, rồi lâu hơn. Nhớ được thì lần sau cách xa hơn; quên mất thì quay lại sớm hơn. Nó đối lập với học dồn, tức đọc đi đọc lại tất cả trong một buổi trước kỳ thi. Người ta cũng hay gọi hệ thống làm việc này là SRS, viết tắt của Spaced Repetition System.
Chúng tôi là đội ngũ Flips, và toàn bộ cách ứng dụng sắp xếp thẻ xuất phát từ ý tưởng này. Ở bài này chúng tôi tập trung vào cách làm: chia nội dung thế nào, ôn lúc nào, và một lịch mẫu bạn có thể dùng ngay cả khi không có ứng dụng. Phần “đường cong” đứng đằng sau thì chúng tôi để dành cho bài về đường cong lãng quên.
Lặp lại ngắt quãng khác gì với việc ôn bài mỗi ngày
Nhiều bạn nghĩ ôn mỗi ngày là đủ. Ôn mỗi ngày không sai, nhưng lãng phí: những thẻ bạn đã thuộc vẫn chiếm thời gian mỗi ngày, trong khi những thẻ yếu lại không được chú ý thêm. Lặp lại ngắt quãng đổi cách nghĩ: thời gian ôn nên dành cho những thứ sắp quên. Một thẻ bạn trả lời đúng liên tục có thể để vài tuần mới gặp lại, còn một thẻ vừa trả lời sai nên quay lại ngay trong ngày hôm sau.
Cái được là bạn dùng ít thời gian hơn cho cùng một lượng kiến thức. Cái giá là phải có người giữ lịch, vì mỗi thẻ có một ngày ôn riêng. Đó là lý do chúng tôi làm ứng dụng.
Muốn có người giữ lịch ôn thay bạn? Flips bắt đầu miễn phí trên iPhone và Android.
Cách làm lặp lại ngắt quãng, từng bước
Bước một là chia nhỏ nội dung thành những mẩu hỏi được một câu. Một từ tiếng Anh với một nghĩa, một mốc lịch sử với một sự kiện, một công thức với một điều kiện áp dụng. Mẩu càng nhỏ thì bạn càng dễ biết mình nhớ hay chưa. Đoạn văn dài thì khó chấm đúng sai, và lịch ôn cũng mất ý nghĩa.
Bước hai là nhớ lại trước khi xem đáp án. Đọc câu hỏi, cố trả lời trong đầu rồi mới lật. Bước này mới là lúc trí nhớ được làm chắc; nhìn vào đáp án ngay thì bạn chỉ đang đọc lại. Cũng vì vậy flashcard hợp với phương pháp này: một mặt hỏi, một mặt đáp.
Bước ba là xếp lịch theo kết quả. Trả lời đúng dễ dàng thì đẩy lần ôn sau ra xa; trả lời sai hoặc ngập ngừng thì cho quay lại sớm. Bạn không cần công thức phức tạp, chỉ cần giữ nguyên tắc “càng chắc càng thưa, càng yếu càng sớm”.
Một lịch ôn mẫu: 1, 3, 7, 14, 30 ngày
Nếu tự làm bằng sổ hoặc bảng tính, mốc nhiều người bắt đầu là ôn sau 1, 3, 7, 14 và 30 ngày kể từ lần học đầu. Đây là gợi ý khởi đầu thường gặp chứ không phải quy tắc cố định; bạn nên điều chỉnh theo độ khó của nội dung và theo thẻ bạn hay nhầm. Ví dụ bạn học một nhóm từ IELTS vào ngày 1/11:
| Lần ôn | Sau lần học đầu | Ngày ôn (nếu học đầu ngày 1/11) |
|---|---|---|
| Lần 1 | 1 ngày | 2/11 |
| Lần 2 | 3 ngày | 4/11 |
| Lần 3 | 7 ngày | 8/11 |
| Lần 4 | 14 ngày | 15/11 |
| Lần 5 | 30 ngày | 1/12 |
Chuyện khó nằm ở chỗ này: nhân lịch trên với vài chục nhóm thẻ học vào các ngày khác nhau và bạn sẽ có một tờ lịch dày đặc. Để đỡ tự tính, bạn có thể dùng công cụ lịch ôn tập ngắt quãng của Flips. Bạn nhập ngày bắt đầu học và các khoảng cách ôn (1-3-7-14-30 ngày chẳng hạn) thì công cụ liệt kê ngày ôn từng lần; nhập thêm số thẻ và số thẻ mới mỗi ngày thì nó tính ra bao nhiêu ngày để đưa hết bộ thẻ ra ôn. Ví dụ bộ 200 thẻ, mỗi ngày thêm 20 thẻ mới thì cần 10 ngày để đưa hết thẻ ra.
Để ứng dụng giữ lịch ôn thay bạn Flips đưa mỗi thẻ quay lại vào lúc bạn sắp quên: thẻ chắc giãn xa, thẻ yếu quay lại sớm. Bắt đầu miễn phí trên iPhone và Android.
Lặp lại ngắt quãng dùng cho việc gì
Nó hợp nhất với những thứ phải nhớ chính xác và không thể suy ra: từ vựng và cụm từ tiếng Anh cho IELTS, TOEIC, thi THPT quốc gia hay du học; mốc lịch sử, thuật ngữ và công thức trong ôn thi; thuật ngữ trong các kỳ thi chứng chỉ; kiến thức chuyên môn trong công việc. Với từ vựng, chúng tôi viết riêng một bài về cách học từ vựng bằng flashcard. Còn những phần cần hiểu bản chất, như làm một bài toán hay lập luận một đoạn văn, vẫn phải luyện bằng bài tập; lặp lại ngắt quãng chỉ giúp bạn giữ lại những mẩu kiến thức làm nền.
Flips thực hiện lặp lại ngắt quãng thế nào
Flips dựa trên đường cong lãng quên và lặp lại ngắt quãng, nên mỗi thẻ quay lại vào lúc bạn sắp quên: thẻ đã thuộc giãn xa dần, thẻ còn yếu về sớm hơn. Bạn học bằng cách vuốt hoặc chọn một trong bốn đáp án. Màn hình chính cho thấy biểu đồ thẻ đã nhớ, đang phai và mới thêm, cùng số thẻ cần học hôm nay; trong danh sách bộ thẻ, chỉ số quên và cấp độ cho thấy thẻ nào đang rủi ro nhất. Chuỗi ngày học hiển thị như lịch và thông báo nhắc đúng thời điểm ôn. Bạn tự tạo bộ thẻ hoặc nhập từ file CSV/TSV.
Chúng tôi nói rõ một điều để bạn không hiểu nhầm: lịch 1-3-7-14-30 ngày ở trên là mốc cho người tự ôn bằng tay. Flips không đặt thẻ đúng vào các ngày đó mà điều chỉnh thời điểm quay lại theo từng thẻ và kết quả của bạn.
Thử lặp lại ngắt quãng với bộ thẻ đầu tiên Tạo một bộ vài chục thẻ cho tuần này và để ứng dụng lo phần lịch. Bắt đầu miễn phí trên iPhone và Android.
Câu hỏi thường gặp
Lặp lại ngắt quãng là gì, nói đơn giản?
Là ôn lại cùng một nội dung nhiều lần nhưng giãn khoảng cách dần: lần đầu cách một ngày, rồi vài ngày, rồi hàng tuần. Nhớ chắc thì lần sau cách xa hơn, quên thì quay lại sớm hơn. Mục đích là dùng thời gian ôn đúng vào những thứ sắp quên.
Lặp lại ngắt quãng và SRS có khác nhau không?
Không. SRS là viết tắt của Spaced Repetition System, tức hệ thống lặp lại ngắt quãng: phần mềm hoặc ứng dụng tự xếp lịch ôn cho từng thẻ. Lặp lại ngắt quãng là phương pháp, còn SRS thường chỉ công cụ thực hiện phương pháp đó.
Nên ôn sau bao nhiêu ngày?
Không có con số duy nhất. Một mốc khởi đầu thường gặp là 1, 3, 7, 14 và 30 ngày sau lần học đầu. Nếu một thẻ bạn trả lời đúng dễ dàng thì giãn xa hơn, nếu sai thì cho quay lại sớm. Ứng dụng có lặp lại ngắt quãng sẽ điều chỉnh việc này cho từng thẻ.
Lặp lại ngắt quãng có dùng được cho môn ngoài tiếng Anh không?
Có, với phần kiến thức cần nhớ chính xác như mốc lịch sử, thuật ngữ, công thức hay định nghĩa. Với phần cần hiểu bản chất hoặc luyện kỹ năng, bạn vẫn cần làm bài tập; lặp lại ngắt quãng giúp giữ lại những mẩu kiến thức làm nền.