Biz Flips ekibiyiz. Ezberleme teknikleri üzerine yazılan yazıların çoğu bir liste: «hafıza sarayı, akrostiş, zihin haritası…». Biz ise hangi tekniğin hangi bilgi türünde işe yaradığını ve sınavlara hazırlanırken bunların nasıl bir arada kullanılacağını yazmak istedik. Kısa cevap: araştırmaların en tutarlı biçimde işaret ettiği iki teknik kendini sınama (aktif hatırlama) ve aralıklı tekrardır. Hafıza sarayı, akrostiş ve hikâyeleştirme gibi tekniklerse bilgiyi akılda tutmayı kolaylaştıran yardımcılardır; tek başlarına kalıcılık sağlamazlar.
Altını çizip tekrar okumak neden ezber sayılmıyor?
YKS ya da KPSS hazırlığındaki birinin tipik yöntemini düşünün: konu anlatımını okumak, önemli yerlerin altını renkli kalemle çizmek, sonra özet çıkarıp onu tekrar okumak. Okurken her şey akıcı geliyor ve bu akıcılık «biliyorum» hissi veriyor. Oysa metin gözünüzün önündeyken bilmek ile metin kapalıyken söyleyebilmek farklı şeyler. Deneme sınavında ya da gerçek sınavda sizden istenen ikincisi.
Psikolog John Dunlosky ve arkadaşlarının 2013'te yayımladığı geniş bir derlemede, çok kullanılan öğrenme yöntemleri etkililiklerine göre değerlendirildi. Kendini sınama ve aralıklı çalışma «yüksek fayda» grubunda, altını çizme ve yeniden okuma ise «düşük fayda» grubunda yer aldı. Bu yazıdaki önerilerin çoğunun omurgası bu sonuç; ama tek bir çalışmayı mutlak doğru gibi okumayın, kendi sınav konularınızda deneyerek de teyit edin.
Teknikler ve işe yaradıkları yerler
Aşağıdaki tabloda her tekniği en uygun olduğu bilgi türü ve sınırıyla birlikte topladık. Hepsini öğrenmeniz gerekmiyor; sınav konunuza uyan ikisini seçip düzenli kullanmak, altısını yarım yamalak denemekten iyidir.
| Teknik | Nasıl yapılır | En uygun olduğu bilgi | Sınırı |
|---|---|---|---|
| Kendini sınama | Notu kapatın, söyleyin ya da yazın, sonra kontrol edin | Terim, tanım, formül, tarih; hemen her şey | İlk başta yorucu gelir; çünkü hatırlayamadığınız yeri görürsünüz |
| Kart (soru-cevap) | Bilgiyi tek soru, tek cevaba bölün | Terimler, yıllar, formüller, kelimeler | Uzun akıl yürütme gerektiren konulara tek başına yetmez |
| Aralıklı tekrar | Aynı kartı giderek açılan aralıklarla yeniden sınayın | Sınava haftalar varsa ve bilgi çoksa | Takvimi elle tutmak zahmetlidir |
| Akrostiş ve kısaltma | İlk harflerden akılda kalan bir söz üretin | Kısa ve sıralı listeler | Sıralamayı verir, anlamı vermez |
| Hafıza sarayı | Maddeleri tanıdık bir mekânın noktalarına yerleştirin | Uzun sıralı listeler | Kurması zaman alır; kavramsal konuda işe yaramaz |
| Hikâyeleştirme ve ilişkilendirme | Olayları neden-sonuç ya da hikâyeyle bağlayın | KPSS tarih, edebiyat dönemleri, süreçler | Hikâye yanlış bilgi taşırsa yanlışı da kalıcı yapar |
| Parçalama | Uzun bilgiyi 3-5 öğelik gruplara bölün | Madde listeleri, formül kümeleri | Gruplar arası bağ ayrıca öğrenilmelidir |
YKS, KPSS ve ALES: hangi derse hangi teknik?
YKS'de biyoloji, kimya ve coğrafya terimleri ile fizik-matematik formülleri kartlara çok uygun bilgiler: ön yüze soru, arkaya cevap. Edebiyatta yazar-eser eşleştirmesi ve dönem özelliklerini de aynı yöntemle çalışabilirsiniz. YKS'nin yabancı dil testine hazırlanıyorsanız kelime tarafı için İngilizce kelime ezberleme yazımıza bakın.
KPSS tarih ve vatandaşlıkta işin rengi biraz değişiyor. Olaylar sıralı ve birbirine bağlı olduğu için, kronolojiyi hikâye gibi kurup her olayı bir öncekinin sonucu olarak öğrenmek, tek tek yıl ezberlemekten daha kalıcı oluyor. Yıl ve madde numarası gibi bağımsız bilgileri ise karta bölüp aralıklı tekrara almak gerekir. ALES'te ezberden çok işlem ve akıl yürütme ağırlıkta; ezber gereken kısım temel formüller ve kurallar, bunlar da kart ve tekrar işi.
Burada sıkça karıştırılan bir ayrım var. Hafıza teknikleri bilgiyi akılda tutmayı kolaylaştırır; aralıklı tekrar ise o bilginin akılda kalmasını sağlar. İkisi rakip değil. Hafıza sarayıyla 20 maddelik bir listeyi bir akşamda yerleştirebilirsiniz, ama 1., 3. ve 7. günde yeniden sınamazsanız bir ay sonra yine silinmiş bulursunuz.
Flips'i ücretsiz deneyin Kartlarınızı bir kez hazırlayın; Flips onları unutmadan hemen önce yeniden getirsin. iPhone ve Android'de ücretsiz başlar.
Aralıklı tekrar nasıl yapılır?
Aralıklı tekrar tekniğini kâğıt üzerinde şöyle kurabilirsiniz. Önce bilgiyi tek soru-tek cevap kartlarına bölün. Kartı ilk öğrendiğiniz gün hemen bir kez sınayın. Sonra öğrenmeden 1 gün, 3 gün, 7 gün, 14 gün ve 30 gün sonra aynı kartı yeniden sınayın. Bu gün sayıları kesin bir kural değil, yaygın kullanılan bir başlangıç örneği. Bir kartı hatırlayamazsanız aralığı başa alın ya da kısaltın; rahat hatırlıyorsanız bir sonraki tekrarı uzatın. Kartları kutulara dağıtıp her kutunun tekrar günlerini farklı tutan Leitner kutusu da aynı mantığın kâğıt versiyonudur.
Sorun, kart sayısı arttıkça takvimin yönetilemez hâle gelmesi. 200 kartın hangisinin bugün tekrar edileceğini hesaplamak başlı başına bir iştir. Aralıklı tekrar tarihlerini önceden görmek isterseniz ücretsiz aralıklı tekrar programı hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz: öğrenmeye başladığınız günü ve aralıkları girince tekrar tarihlerini, kart sayınızı ve günlük yeni kart sayınızı girince de desteyi tamamen tanıtmanın kaç gün süreceğini gösteriyor. Sınav tarihinizden geriye doğru bakmak için de uygun bir araç.
Flips ile bu rutin nasıl işliyor?
Flips'i tam olarak bu işi yükünüzden almak için tasarladık. Bir deste oluşturuyorsunuz ya da CSV/TSV'den içe aktarıyorsunuz. Çalışırken kartları kaydırıyor ya da dört seçenekten birini seçiyorsunuz. Uygulama unutma eğrisine ve aralıklı tekrara dayanarak kartı unutmadan hemen önce yeniden getiriyor: iyi bildikleriniz seyrekleşiyor, zorlandıklarınız daha sık dönüyor. Deste listesinde her kartın «unutma göstergesi» ile risk seviyesini görebildiğiniz için önce neyi tekrar etmeniz gerektiği belli oluyor. Ana ekrandaki grafik öğrendiğiniz, unutmaya yüz tutan ve yeni kartları tek bakışta gösteriyor; çalışma seriniz de takvim gibi birikiyor.
Bunların hiçbiri hafıza teknikleri yerine geçmiyor: kartın içeriğini kendi kısaltmanızla, kendi hikâyenizle yazabilirsiniz. Flips yalnızca «bu kartı ne zaman tekrar sınayacağım» kısmını üstleniyor.
Flips
Sınav terimlerini, tarihleri, formülleri ve kelimeleri kartlara dökün; tekrarın zamanlamasını uygulamaya bırakın. iPhone ve Android'de ücretsiz başlar.
Flips hakkında daha fazla bilgiSık sorulan sorular
En etkili ezberleme tekniği hangisi?
Tek bir teknik yok, ama araştırmaların en tutarlı sonucu kendini sınama ve aralıklı tekrar yönünde. Bilgiyi karta bölüp cevabı görmeden hatırlamaya çalışmak ve bunu giderek açılan aralıklarla tekrar etmek çoğu sınav konusunda temel yöntemdir.
Hafıza sarayı yöntemi sınavda işe yarar mı?
Uzun ve sıralı listelerde (olayların sırası, madde dizisi) yardımcı olabilir. Ama kurması zaman alır ve kavramsal konularda işe yaramaz. Kullanacaksanız yerleştirdiğiniz bilgiyi sonraki günlerde yeniden sınamayı ihmal etmeyin.
Aralıklı tekrar nasıl yapılır?
Bilgiyi kartlara bölün, öğrendiğiniz gün sınayın, sonra 1, 3, 7, 14 ve 30 gün gibi giderek açılan aralıklarla yeniden sınayın. Hatırlayamadığınız kartın aralığını kısaltın, rahat bildiğinizi uzatın. Bu gün sayıları yaygın bir başlangıç örneğidir, kesin bir kural değildir.
Sınavdan bir gece önce ezberlemek mümkün mü?
Çok kısa vadede bir miktar bilgiyi akılda tutmak mümkün; ama kalıcı olmaz ve gece uykusuzluğu sınav performansını da düşürür. Sınava haftalar varsa tekrarları günlere yaymak aynı zamanı çok daha verimli kullanır.
Kartlarınızı hazırlayın, tekrar zamanlamasını Flips'e bırakın.