Krzywa zapominania w skrócie: to wykres pokazujący, jak szybko tracimy świeżo zapamiętany materiał, jeśli go nie powtarzamy. Opisał ją w 1885 roku Hermann Ebbinghaus: najwięcej zapominamy w pierwszych godzinach i dniach, potem tempo spada. Wniosek praktyczny jest taki, że pierwsze powtórki powinny przyjść szybko, a kolejne w coraz większych odstępach. Popularny zestaw to 1, 3, 7, 14 i 30 dni po pierwszej nauce, przy czym to ogólna wskazówka, a nie ścisła reguła.
Jesteśmy zespołem Flips, a krzywa zapominania leży u podstaw tego, jak działa nasza aplikacja: karta ma wrócić tuż przed momentem, w którym byś ją zapomniał. Dlatego chcemy opisać ją uczciwie, razem z tym, czego z niej nie da się wyciągnąć. W internecie krąży wiele wersji tych liczb, więc zaczynamy od tego, skąd się wzięły.
Co zrobił Ebbinghaus w 1885 roku
Niemiecki psycholog Hermann Ebbinghaus opublikował w 1885 roku książkę o pamięci (Über das Gedächtnis). Chciał zmierzyć zapominanie możliwie obiektywnie, więc uczył się list bezsensownych sylab, takich jak „DAX” czy „BOK”, żeby żadne wcześniejsze skojarzenia nie zafałszowały wyniku. Potem sprawdzał, ile czasu zajmuje mu ponowne nauczenie się tej samej listy po różnych przerwach. Różnica w czasie między pierwszym a drugim podejściem to tak zwana oszczędność, i właśnie ona jest podstawą krzywej.
Dwa zastrzeżenia, o których rzadko się wspomina. Po pierwsze, badany był jeden: sam Ebbinghaus. Po drugie, materiał to bezsensowne sylaby, więc wyniki nie przenoszą się wprost na naukę słówek, dat czy definicji, które mają sens i skojarzenia. Krzywa jest więc świetnym modelem do zrozumienia kierunku zjawiska (zapominanie jest szybkie na początku i zwalnia), ale nie prawem, z którego można wyliczyć dokładny procent dla twojej talii.
Liczby, które się cytuje
W popularnych opracowaniach (także w polskich) najczęściej pojawiają się wartości podobne do tych w tabeli. Podajemy je jako często cytowane, a nie dokładne: źródła różnią się między sobą, a oryginalny eksperyment był jeden i miał jednego uczestnika.
| Czas po nauce | Zapomniane (często cytowana wartość) |
|---|---|
| po 20 minutach | ok. 42% |
| po 1 godzinie | ok. 56% |
| po 1 dniu | ok. 66% |
| po 6 dniach | ok. 75% |
Nawet jeśli konkretne procenty bywają inne, kształt jest zawsze ten sam: stroma krzywa na początku i coraz łagodniejsza potem. Dlatego wiele polskich poradników o nauce zaleca pierwszą powtórkę możliwie szybko po nauce, a kolejne w dłuższych odstępach.
Co z tego wynika dla uczącego się
Najważniejsze, co zrobił późniejszy dorobek badań nad pamięcią, to pokazanie, że krzywą można zmieniać. Każde udane przypomnienie sprawia, że kolejne zapominanie jest wolniejsze, więc materiał, który powtórzysz we właściwym momencie, zostaje na dłużej, a odstęp do następnej powtórki może być większy. To jest idea powtórek rozłożonych w czasie (spaced repetition). Nie chodzi o to, żeby uczyć się więcej, tylko żeby powtarzać w lepszych momentach.
Z tego bierze się też praktyczna zasada, którą powtarzamy każdemu: najlepiej powtórzyć tuż przed zapomnieniem. Zbyt wczesna powtórka jest łatwa i niewiele daje. Zbyt późna oznacza, że wiedza już zniknęła i uczysz się jej od początku. W środku jest wąskie okno, w którym przypominanie wymaga lekkiego wysiłku, a właśnie ten wysiłek najlepiej utrwala.
Niech Flips pilnuje powtórek Karty wracają tuż przed zapomnieniem, opanowane rzadziej, trudniejsze częściej. Zacznij za darmo.
Kiedy robić powtórki: przykładowy plan
Poniżej przykład dla materiału, który uczysz się po raz pierwszy w poniedziałek. Odstępy 1-3-7-14-30 dni to popularna wskazówka, a nie dokładny harmonogram Flips: aplikacja sama dobiera moment powtórki dla każdej karty.
| Powtórka | Kiedy | Przykład (nauka w poniedziałek) |
|---|---|---|
| pierwsza | 1 dzień po nauce | wtorek |
| druga | 3 dni po nauce | czwartek |
| trzecia | 7 dni po nauce | poniedziałek za tydzień |
| czwarta | 14 dni po nauce | poniedziałek za dwa tygodnie |
| piąta | 30 dni po nauce | środa po czterech tygodniach i dwóch dniach |
Spotyka się też krótsze schematy na początek, na przykład powtórka po kilkunastu minutach, po godzinie, następnego dnia i po tygodniu. Przy dłuższych projektach, jak matura w maju, lepiej sprawdza się wersja z rosnącymi odstępami. Jeśli wolisz zobaczyć konkretne daty od razu, wpisz swój dzień rozpoczęcia i odstępy w naszym kalkulatorze powtórek. Wypisze wszystkie daty z dniem tygodnia, a po podaniu liczby fiszek i liczby nowych dziennie policzy też, ile dni zajmie wprowadzenie całej talii.
Jak to działa we Flips
Flips opiera się na krzywej zapominania i powtórkach rozłożonych w czasie (SRS). Opanowane karty pojawiają się rzadziej, a te, które sprawiają trudność, wracają szybciej. Na liście talii widzisz poziom ryzyka zapomnienia każdej karty, więc od razu wiadomo, co powtórzyć najpierw, a ekran główny pokazuje wykres tego, co już umiesz, co zaczyna się zacierać i co jest nowe. Powiadomienia przychodzą we właściwym momencie, żeby powtórka nie wypadła akurat wtedy, gdy zapomnisz o aplikacji.
Flips
Aplikacja z fiszkami, która opiera się na krzywej zapominania i powtórkach rozłożonych w czasie. Na liście talii widzisz poziom ryzyka zapomnienia każdej karty, na ekranie głównym wykres tego, co umiesz i co się zaciera.
Poznaj FlipsOgraniczenia, o których warto pamiętać
Po pierwsze, sens pomaga. Materiał, który rozumiesz i potrafisz z czymś powiązać (data z historii, którą łączysz z całym wydarzeniem), zapomina się wolniej niż losowa lista. Po drugie, kolejność i warunki mają znaczenie: sen, zmęczenie, stres i to, ile razy nauczyłeś się materiału, przesuwają krzywą w jedną lub drugą stronę. Po trzecie, jest różnica między zapamiętaniem a zrozumieniem. Fiszki i powtórki świetnie porządkują fakty i słownictwo, ale nie zastąpią rozwiązywania zadań z matematyki czy fizyki.
Dlatego traktujemy odstępy jako wskazówkę, a nie wyrocznię. Ważniejsze od precyzyjnej liczby dni jest to, żeby w ogóle wracać do materiału, i to z pamięci, a nie przez ponowne czytanie. Więcej o tym, jak robić dobre karty, piszemy w tekście o aplikacji do fiszek.
Zacznij pierwszą talię we Flips Dodaj kilka kart, zrób pierwszą sesję i wróć jutro po powtórkę. Na iPhone'a i Androida.
Najczęstsze pytania
Co to jest krzywa zapominania Ebbinghausa?
To wykres z 1885 roku, który pokazuje, jak szybko zanika świeżo zapamiętany materiał, jeśli się go nie powtarza. Zapominanie jest najszybsze zaraz po nauce, a potem zwalnia. Hermann Ebbinghaus badał głównie siebie i uczył się bezsensownych sylab.
Ile zapominamy po dniu, a ile po tygodniu?
Często cytuje się wartości w rodzaju około 66% po jednym dniu i około 75% po sześciu dniach. To jednak wynik jednego eksperymentu z jednym badanym i bezsensownymi sylabami, więc traktuj te liczby jako orientacyjne, a nie jako przewidywanie dla własnej nauki.
Kiedy robić powtórki według krzywej zapominania?
Pierwsza powtórka powinna przyjść szybko, a kolejne w coraz dłuższych odstępach. Popularny zestaw to 1, 3, 7, 14 i 30 dni po pierwszej nauce. To ogólna wskazówka, a nie ścisła reguła, bo tempo zapominania zależy od materiału i od ciebie.
Czy krzywa zapominania jest nadal aktualna?
Jej ogólny kształt, czyli szybkie zapominanie na początku i wolniejsze później, potwierdzają późniejsze badania, a powtórki rozłożone w czasie to jedna z najlepiej opisanych metod nauki. Konkretnych procentów z 1885 roku nie należy jednak traktować jak uniwersalnych wartości.